Heyet.net/Amman
Irak Müslüman Alimler Heyeti bünyesinde faaliyet gösteren İlim Birimi tarafından düzenlenen ve birçok ilmi dersi kapsayan Kış Sezonu İlmi Dersler ve Seminerler programı kapsamında Irak Müslüman Alimler Heyeti Genel Sekreteri Dr. Müsenna Haris Ed-Dari, “Endülüs’te Yargı Şura Konseyi, Toplumsal İçtihat ve Yasama Organıyla İlişkisi” adlı ilmi bir ders verdi.
Genel Sekreter Dr. Müsenna Haris Ed-Dari dersin başında şunları söyledi: “Endülüs’teki Yargı Şura Meclisi müessesesi İslam’da hukuk sistemi kaynağının ana kaynağı için önemli pratik tecrübelerden sayılmaktadır. İslam Hukuk Sistemi önemli bir tecrübe olmasına ve fetva ve yargı olan yasama alanlarından önemli bir alandaki yasama ruhu için başlangıç fikri ile fakihin pratiği arasında büyük bir uyumu göstermesine rağmen gereken önem gösterilmemiştir.”
Irak Müslüman Alimler Heyeti Genel Sekreteri Dr. Müsenna Haris Ed-Dari söz konusu derste sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu tecrübe, şura alanı uygulamaları ile fetva ve yargı alanlarının iç içe girmesi arasını cem etmektedir. Fetva ve yargı alanları ahkamın en dikkat çeken belirgin görüntüleridir. Aynı şekilde şura ilkesini insanların vakasına, yaşantılarına indirgeme aracı olarak pratiktir. Birçok alanda ayrıcalık kazanan Endülüs çevresi, derslere, araştırmalara zengin neticeler istinbat etmeye örnek olacak şekilde Endülüs’te yargı ve fetva şurası oluşturmada diğer konularda olduğu gibi ana sebepti.”
Irak Müslüman Alimler Heyeti Genel Sekreteri Dr. Müsenna Haris Ed-Dari konuşmasına şöyle devam etti: “Müşavere Endülüs’ün genel düzeyinde tercih edilen bir yol ve yaygın bir yöntemdi. Aynı şekilde yargı tertibi, fıkhi bir görev, fetva ve yargı alanlarında kullanılan bir modeldi. İslam Fıkhı mirası tarihinde belirli bir zaman ve mekanda siyaset-i şeriyye ilkelerinden pratiğe dökülmesini gösteren önemli bir ayrımdır bu. Yasama, şura, yargı, fetva, içtihat ve hüküm boyutları zamansal, mekânsal ve hal olarak birbirine girmiştir.”
Irak Müslüman Alimler Heyeti Genel Sekreteri Dr. Müsenna Haris Ed-Dari dersinde kadıların yargı hikmetini gerçekleştirme, onun maksatlarına ulaşma gayretlerinden doğan Endülüs’teki yargı şura meclisi müessesesinin fikrini ele aldı. Bu maksatların insanların birbirlerine saldırmalarını yok etmek, zulümlere engel olmak, zalime baskı kurmak, mazluma yardım etmek, düşmanlıklara son vermek, iyiliği emredip kötülükten sakındırmak olduğunu açıkladı. Aynı şekilde kadıda sağlanması gerekli olan kemal şartları ele alarak kadının -yargıda olması gereken maksatlara ek olarak- zeki, dürüst, heybetli, halim, ilim ehliyle istişare edilebilen olması gerektiğini vurguladı.
Irak Müslüman Alimler Heyeti Genel Sekreter Dr. Müsenna Haris Ed-Dari dersinde söz konusu müessesenin şeklini, ihtiva ettiği birçok detayı tasvir ettikten sonra şu ifadeleri kullandı: “Tüm bunlara tarih ve teracim kitaplarında zikredilen kaynaklar gözden geçirmekle, müessesenin harici şeklini, dahili yapısını, tafsilatlarını, rollerini, değişimlerini ve icraatlarını bilmeye gayret etmekle vakıf olmak mümkündür. Ancak bu kitaplar tüm bunlara eğilmemiştir çünkü konuları değildir. Aynı şekilde yazılmış vesikalarda onlar hakkında nas bulunmamaktadır.”
Genel Sekreter Dr. Müsenna Haris Ed-Dari dersinde müessesenin dekanları sayılan danışmanların sıfatları, şura konuları, istişareyi sonlandırma yolları, kadıların bölgenin alimleriyle istişarede bulunduğu geniş müşavereler arasında dönen çeşitleri gibi diğer konuları da ele aldı. Kadıların bölgenin alimleriyle istişaresinin, onlarla istişarede bulunmak için fakihlerden bir grubun seçildiği tayin veya özel durum üzerine olmadığını, bu şekilde de duyurulmayan şıra meclisi benzeri olduğunu açıklayan Genel Sekreter Dr. Müsenna Haris Ed-Dari muayyen bir vakaya veya zaman, mekan ve hal olarak bununla ilişkili bir olaya has bir defa fakih istişare etmek istediğinde bunun belirli bir zamanla sınırlı olduğundan geçişsiz kusurlu olacağını vurguladı.
Bu bağlamda Irak Müslüman Alimler Heyeti Genel Sekreteri Dr. Müsenna Haris Ed-Dari fıkıh, vesika, ahkam, fetva ve benzeri gibi çeşitli uzmanlık alanlarında doğrudan şura ile ilişkisi olan ilim ehlinden ve kadılardan bir grubu örnek olarak anlattı. Aynı şekilde baba ve oğulların birbirleriyle veya bir önceki nesiller bir sonraki nesil arasında istişare gerçekleşen şura alanında ilmi aileleri de zikretti. Yine şura reddeden bazı kadıların problemini açıkladığı gibi başka mezhepteki kişilerle istişare edebilen fakihlere de örnekler verdi.
Irak Müslüman Alimler Heyeti bünyesinde faaliyet gösteren İlim Birimi tarafından düzenlenen Kış Sezonu İlmi Dersler ve Seminerler programı kapsamındaki öz konusu derse birçok ilim talebesi katılım gösterdi. İlim Birimi’nin kış sezonu ilmi dersler programı çeşitli ilimlerde araştırma noktalarını zenginleştirerek fikri melekenin, ilmi ve kültür hafızasının gelişmesini hedeflemektedir.
